Sommige meubelstukken herken je meteen aan hun silhouet. De Swan Chair van Fritz Hansen is er zo een. De vloeiende kuip, open armleuningen en zachte rondingen maken de fauteuil licht en sculpturaal. Maar precies die organische vorm maakt een grondige restauratie ook bijzonder veeleisend.

We namen twee exemplaren onder handen. De stof was versleten, de vulling had haar veerkracht verloren en beide fauteuils waren toe aan een volledige nieuwe opbouw. Onze klant koos voor Re-Wool van Kvadrat, een wollen meubelstof die het karakter van de stoelen op een eigentijdse manier versterkt.

Wist je dat...

de gegolfde rugnaad van een Swan Chair is geen toevallige plooi of imperfectie. Ze ontstaat doordat de bekleding aan de achterzijde met de hand wordt gesloten en is een herkenbaar onderdeel van de traditionele afwerking.

Een ontwerp zonder rechte lijnen

De Swan Chair werd in 1958 door de Deense architect en ontwerper Arne Jacobsen ontworpen voor de lobby en lounge van het SAS Royal Hotel in Kopenhagen. Het ontwerp bestaat volledig uit zachte, organische vormen en bevat vrijwel geen rechte lijnen.

Die vloeiende vorm geeft de fauteuil zijn herkenbare uitstraling, maar stelt ook hoge eisen aan de stoffering. De bekleding moet zich overal gelijkmatig rond de kuip vormen, zonder plooien of ongewenste spanning. Wat er vanzelfsprekend uitziet, vraagt in werkelijkheid om veel controle, geduld en nauwkeurig handwerk.

Versleten stof en ingezakte vulling

De bestaande bekleding van de fauteuils was sterk versleten en vertoonde op verschillende plaatsen gaten. Ook de onderliggende mousse had haar veerkracht verloren en was doorgezakt.

Alleen de buitenstof vervangen was daarom geen duurzame oplossing. Om het oorspronkelijke zitcomfort en de duidelijke rondingen van de Swan opnieuw op te bouwen, moesten we de stoelen volledig demonteren.

We verwijderden de oude bekleding en vulling tot enkel de kuipen overbleven. Kleine oneffenheden in de kuipen werden bijgewerkt, maar grote structurele herstellingen waren gelukkig niet nodig. Zo konden we vertrekken van een stabiele basis voor de nieuwe opbouw.

De vorm opnieuw opbouwen

Daarna brachten we op elke kuip een volledig nieuwe vulling aan in hoogwaardig koudschuim. Die nieuwe mousse bepaalt niet alleen het zitcomfort, maar vormt ook de basis van het uiteindelijke silhouet.

Bij een fauteuil met zoveel rondingen moet de vulling overal zorgvuldig worden gevormd en uitgevlakt. Een kleine verdikking of oneffenheid blijft namelijk zichtbaar zodra de stof strak over de kuip wordt gespannen.

Laag voor laag bouwden we de vorm opnieuw op, met aandacht voor de overgang tussen de zitting, rug en armleuningen. Het doel was niet om de fauteuils overdreven strak of volumineus te maken, maar om de typische zachte lijn van het ontwerp opnieuw tot haar recht te laten komen.

Een nieuwe bekleding

Voor beide fauteuils koos onze klant voor Re-Wool van Kvadrat. Deze wollen meubelstof heeft een levendige, licht genuanceerde structuur die ontstaat door het gebruik van gerecycleerde wol.

De stof geeft de fauteuils een warme en tactiele uitstraling, zonder de heldere vorm van het ontwerp te overheersen. Door beide Swan Chairs in dezelfde stof te bekleden, vormen ze opnieuw een sterk en samenhangend paar.

Ook technisch speelt de stofkeuze een belangrijke rol. De dikte, structuur en rek van een meubelstof beïnvloeden hoe ze zich rond een complexe kuip laat vormen. Tijdens het stofferen moesten we daarom voortdurend rekening houden met de richting van de stof en de verdeling van de spanning.

De stof rond elke ronding sturen

Het stofferen was zonder twijfel het meest complexe onderdeel van deze restauratie. De Swan bestaat uit één doorlopende, driedimensionale vorm. Er zijn nauwelijks rechte referentielijnen en de stof moet tegelijk rond de zitting, rug en beide armleuningen worden geleid.

Tijdens het opspannen moet de spanning voortdurend worden verdeeld. Te weinig spanning veroorzaakt plooien. Te veel spanning kan de vorm vervormen of de stof op een andere plaats uit evenwicht trekken.

We werkten daarom stap voor stap, waarbij we de stof telkens opnieuw controleerden en bijstuurden. Zo konden we de rondingen vloeiend laten doorlopen en vermijden dat de bekleding ergens geforceerd zou ogen.

Een rugnaad die volledig met de hand wordt gesloten

Een kenmerkend detail van de Swan Chair bevindt zich aan de achterzijde. Nadat de stof volledig rond de kuip is gevormd, wordt de rug met de hand dichtgenaaid.

Die handgestikte sluiting vormt de typische licht gegolfde naad die over de achterzijde van de fauteuil loopt. Ze is niet alleen functioneel, maar maakt ook zichtbaar hoeveel ambacht er in de bekleding van dit ontwerp zit.

Steek voor steek sloten we de ruggen met de hand. Daarbij moesten de beide stofdelen gelijkmatig bij elkaar worden gebracht, zodat de naad mooi in het midden bleef lopen en over de volledige lengte hetzelfde ritme behield.

De onderstellen opnieuw laten spreken

Ook de metalen draaivoeten werden zorgvuldig gereinigd en opgepoetst. We wilden de bestaande onderstellen niet onnatuurlijk nieuw laten lijken, maar hun oorspronkelijke glans opnieuw naar boven brengen.

Na het opfrissen van het metaal en het monteren van de opnieuw opgebouwde kuipen kwamen alle onderdelen weer samen. De slanke voet geeft de volumineuze bovenbouw haar zwevende uitstraling en vormt een belangrijk onderdeel van het evenwicht van de stoel.

Eindresultaten

Na de restauratie vormen de twee Swan Chairs opnieuw een harmonieus geheel. De versleten bekleding en doorgezakte vulling maakten plaats voor een stevige nieuwe opbouw, zorgvuldig gevormde rondingen en een duurzame wollen bekleding.

De Re-Wool-stof geeft de fauteuils een frisse uitstraling, terwijl de herkenbare lijnen en karakteristieke details van het ontwerp behouden blijven. Vooral de handgenaaide rugnaad toont hoeveel nauwkeurig werk er schuilgaat achter een ogenschijnlijk eenvoudig en vloeiend silhouet.

Voor ons ligt net daarin de schoonheid van een restauratie als deze: niet alleen het eindbeeld telt, maar ook alle precieze handelingen die nodig zijn om de vorm, het comfort en de uitstraling opnieuw in evenwicht te brengen.